Meslek ve sanat yapıcılar

2.22) meslek ve sanat yapanlar

Bu ekler“-or” veya “-kar” son ekidir. İki ekin de fonksiyonu birdir isteyen istediğini kullanabilir

Nomuli Türkçe
Sali Satmak
Saloro/Salkaro satıcı

2.22.1) sanat ve meslek yapma ölçüleri

Bu ölçüler bir kelimenin sanat ve meslek halini belirtir. Türkçedeki –cılık son eki gibi. Yani nomulideki muadili olarak “-oreso” son ekinden bahsediyoruz. Yani bu ölçüler –oreso son ekiyle aynı vazifeyi görüyor. Bu ölçüler nimalet(kökte en az 3 sessiz harf)ve nimet(kökte en az 2 sessiz harf)ölçüleridir. Misallere geçiyorum;

Kelime Ölçülü hal
Pinji=boyamak Pinajeto=boyacılık
Eledri=ülke yönetmek Elidareto=siyasetçilik
Edri=yönetmek Edireto=idarecilik
Sali=satmak Sileto=ticaret
Peduho=ayakkabı Pidaheto=ayakkabıcılık

not: bu ölçüler –cılık yapmak içindir. Yani ayakkabıcı derken peduhoro denir yine. Pidahetoro denmez. Çünkü pidahetoro ayakkabıcılıkçı manasına gelir ve böyle bir şey yoktur. Fakat peduhoreso=pidaheto diyebiliriz mümkündür.

2.22.2) bir şey ile ilgilenme ölçüsü

bir şey ile ilgilenme ölçüsü meslek yapmayla karıştırılmamalıdır bu genel manada ilgidir. Yani misal bir hobi ile ilgilenme, çocuk ile ilgilenme, bir şeye göz kulak olma manalarını ihtiva eder. Sonuçta ayakkabıcı da ayakkabıyla ilgilenir göz kulak olur ama meslek babında onu yapar. Fakat biz burada genel bir ölçü anlatıyoruz. Bu ölçü “munemmil”, “munemmih” ve “munnih” ölçüsüdür. Şimdi misallere geçelim daha iyi anlaşılması için.

Evvela munemmil ölçüsüyle;

Ölçüsüz ölçülü
Jeldo (çocuk) Mujellido (çocukla ilgilenen)
Turabo (toprak) Muterribo (toprakla ilgilenen)
Fravo (ateş) Muferrivo (ateşle ilgilenen)
Fişeto (balıkçılık) Mufeşşito (balıkçılıkla ilgilenen)*
Sasto (toplum) Musessito (toplumla ilgilenen)

*fişeto zaten “nimet” ölçüsüyle yapılmış bir kelimedir ve fişoreso’nun eş manalısıdır. Mufeşşito ile ölçünün üstüne ölçü binmiştir.

munemmih ölçüsünü tanıyalım;

Ölçüsüz Ölçülü
Mezo (masa) Mumezziho (masayla ilgilenen)
fudo (yemek) mufeddiho (yemekle ilgilenen)
asha (soğuk) muassiho (soğukla ilgilenen)
Mi (ben) Mumeîho (benimle ilgilenen)
şio (devir) muşeiîho (devirle ilgilenen)

munnih ölçüsünü görelim;

Ölçüsüz Ölçülü
Akvo (su) Makkivo (suyla ilgilenen)
Elo (ülke) Muelliho (ülkeyle ilgilenen)
Nuo (beyin) Munniho (beyinle ilgilenen)
Keo (ırmak) Mukkiho (ırmakla ilgilenen)
Amo (sevgi) muammiho (sevgiyle ilgilenen)
5/5
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Log out of this account

Leave a Reply